Dr. Kruger

Steps of Responsibility

I recently attended a workshop by Dr. Ben Furman a psychiatrist and psychotherapist from Finland who came to share some wisdom regarding their very successful solution focused approach with children and adolescents practiced in their country. Finland’s education system is consistently ranked best in the world and part of their success is focusing on the skills kids and adolescents need to learn instead of focusing on “problems”.


One of the areas he addressed was that many of the problems of adolescents are the result of low self-esteem. He states that many of the problems of our children and adolescents are not so much caused by poorly developed self-esteem as they are by a poorly developed sense of responsibility. Sense of responsibility is caring about other people and about the environment in which we live. It is taking others into consideration, taking care of the community, defending those who are weaker, and helping those who need assistance. While it may be that some children seem to be born with a strong sense of responsibility, the reality is that this is a long learning process.


Taking responsibility refers to a sequenced process which consists of:

  1. Admitting -the person/s agreeing to discuss what has happened and owning up, or admitting to what they have done.

Youngsters tend to deny their actions if they do not realize that an admission could be in their own best interest. Encourage the learner to admit to his/her wrongdoing. If he/she denies what he/she has done, identify what he/she fears would happen if he/she did confess. Sympathize with his/her apprehensions, but help him/her realize that admitting and taking responsibility is a better alternative for everyone than denying the action.


  1. Understanding – demonstrating that they understand the negative consequences of their actions.

Learners tend to play down the seriousness of their wrongdoings unless they see the harmful consequences of their actions. Ask the learner to think about what negative consequences his/her wrongdoing has caused for other people and for himself/herself. If the learner has difficulty in answering, resist the temptation to provide the answer. Instead, have him/her find out the answer themselves. How does what you did influence the other learner/your reputation etc?


  1. Apologizing – expressing their apology to those concerned.

An apology can be shallow and meaningless, if the question of how it should be expressed is not addressed with the learner and other involved parties. Help the learner think about to whom, how, when, and where to address his or her apology. An apology without remorse or understanding why it was wrong, does not really count.


  1. Making up – accepting that they will carry out a mutually agreed-upon method of reparation.

A stereotypical punishment does not necessarily help build sense of responsibility. A tailor-made reparation is often a better alternative. Ask the learner to volunteer to repair his/her wrongdoing.

4.1. Have the suffering party think of a fair reparation. If the victim takes part in the discussion concerning what would be such a consequence that it will have a reparatory effect on the relationship between the person who did wrong and the person who suffered from the act.

4.2. Help the parties negotiate a reparation.

4.3. If necessary, invite other people to take part in negotiating a fair reparation.


  1. Promising – promising not to repeat the behaviour and negotiating mutually agreed upon consequences should this promise be broken.

Learners are eager to promise not to do the same infraction again but their promise is often lip service if there is no agreement concerning what will happen should the learner brakes his/her promise. When pupils commit similar types of misdemeanours time after time, it is common that they are persuaded to stop by using threats out of anger but it is not effective. A better alternative is to have a negotiation with the learner where it is mutually agreed what will happen should he/she commit a similar wrongdoing again. In such a negotiation a detailed plan is drawn as to what will be done in case of recurrence. It is suggested that a written document is made of the agreement that is signed by the teacher, the learner and also some witnesses.


  1. Caring for others too – showing willingness to be proactive in the prevention of similar infractions among peers.

Help the learner realize what the experience of taking responsibility has taught him/her and encourage him/her to find a way in which to help the community of class or school to benefit from his/her experience. It is about rebuilding trust with others for taking responsibility. You learn something well when you teach it to others.

Is your love tank full? The 5 Love Languages

I have read an excellent book by Dr. Gary Chapman on speaking an emotional language to the people you love that will make them feel cherished, cared for and understood. Each individual has a different “love language” and it needs to be spoken to them to maintain a balanced life. Here is an outline of these languages:

Words of Affirmation

Mark Twain once said “I can live for two months on a good compliment.”  Verbal appreciation speaks powerfully to persons whose primary Love Language is “Words of Affirmation.”  Simple statements, such as, “You look great” or “You must be the best baker in the world! I love your oatmeal cookies,” are sometimes all a person needs to hear to feel loved. Aside from verbal compliments, another way to communicate through “Words of Affirmation” is to offer encouragement.  Here are some examples: reinforcing a difficult decision; calling attention to progress made on a current project; acknowledging a person’s unique perspective on an important topic. If a loved one listens for “Words of Affirmation,” offering encouragement will help him or her to overcome insecurities and develop greater confidence.

Words of Affirmation

Quality Time

Quality time is more than mere proximity. It’s about focusing all your energy on the person that you love. Quality conversation is very important in a healthy relationship. It involves sharing experiences, thoughts, feelings and desires in a friendly, uninterrupted context. This means not only to listen, but offer advice and respond to assure them they are truly listening.

An important aspect of quality conversation is self-revelation. In order for you to communicate, you must also be in tune with your inner emotions. It is only when you understand your emotions and inner feelings will you then be able to share quality conversation, and quality time.

Quality time 😉

Receiving Gifts

Some people respond well to visual symbols of love. If you speak this love language, you are more likely to treasure any gift as an expression of love and devotion. People who speak this love language often feel that a lack of gifts represents a lack of love. Luckily, this love language is one of the easiest to learn.

These gifts need not to come every day, or even every week. They don’t even need to cost a lot of money. Free, frequent, expensive, or rare, if the person relates to the language of receiving gifts, any visible sign of your love will leave them feeling happy and secure in your relationship.

Acts of Service

Sometimes simple chores around the house can be an undeniable expression of love. Even simple things like laundry and taking out the trash require some form of planning, time, effort, and energy. It is important to do these acts of service out of love and not obligation. It’s important to perform these acts out of the kindness of your heart.

Acts of Service

Demonstrating the acts of service can mean stepping out of the stereotypes. Acts of service require both people to humble themselves into doing some chores and services that aren’t usually expected from their gender. However, these little sacrifices will mean the world to your mate, and will ensure a happy relationship.

Physical Touch

Many people feel the most loved when they receive physical contact from the people they love. For a person who speaks this love language loudly, physical touch can make or break the relationship.

They can be big acts, such as back massages or little acts such as touches on the cheek or a hand on the shoulder. In a crisis situation, a hug can communicate an immense amount of love for that person. A person whose primary love language is physical touch would much rather have you hold them and be silent than offer any advice.

Physical Touch

Say What? How to Spot Your Child’s Love Language

Learning to speak your child’s love language will be an adventure. Although the “translation” process might not run smoothly, we can give you clues to look for as you search. Becoming fluent in your child’s love language is largely a matter of trial and error. Let’s take a quick look at how to figure out which one is your child’s primary love language:

  1. Observe how your child expresses love to you. Your child may very well be speaking his or her own love language without you realizing it. Be particularly aware of those languages that aren’t natural to you.
  2. Observe how your child expresses love to others. Pay close attention to how your child interacts with the children and adults to whom your child most often shows affection.
  3. Listen to what your child requests most often. Most kids aren’t shy about voicing their requests, preferences, and desires. If you learn to listen “between the lines” to the things your child is requesting, you may hear his or her primary love language.
  4. Listen to your child’s most frequent complaints. When you stop to consider their whining and grumbling, the results may surprise you. Their complaints may fall into a category corresponding with one of the love languages.
  5. Give your child a choice between two options. Try introducing your child to situations where there are choices between two love languages. Pay close attention to the decisions made. The love language your child chooses most often may very well be the primary love language.

Dr. Kruger’s 2019 New Year’s message

New Year’s greetings to everyone!

We said goodbye to 2018 and the blessings, lessons and memories it brought.  I wanted to share my Wishes for 2019 with all of you! 

I have recently visited a place known as the most “Happiest place of Earth”.  A place that receives more than 150 million people a year, 12.5 million people a month and 411 000 people a day. It would make sense to learn from such a place where people go to gain a glimmer of what we all want in life which is HAPPINESS.

Walt Disney was a man with the extraordinary vision that imagineerd this place into existence.   This place speaks to your inner child, your childhood wishes and dreams through the movies he made and the magical worlds he created. Although we cannot live in this idyllic world forever, we can learn a little from the lessons it teaches us and apply it to our everyday life to bring a little magic of happiness into our everyday life. So I am going to live the lessons instead of making New Year’s resolutions this year.  Since it is 2019 I am going to share 19 Disney quotes and lessons with you to take into this New Year:

  • Tangled:  “Venture outside your comfort zone, the rewards are worth it”. Rapunzel had to take a leap of faith to leave her prison of the known for a new opportunity. Don’t limit yourself to what you already know and miss out on opportunities, life experiences and personal growth.
  • Cinderella: “Even miracles take a little time”. Use your time wisely. The girl with the glass slipper teaches us to make the most the time given to us even if it is just a little bit of time. Use your time for what is important not only work but also time with your loved ones and your friends which is the most important of all.
  • Frozen:Let it go”. Let go of past failures or mistakes, it is a life lesson not a life prophesy.  Let go of bitterness and resentment that will just poison your soul.  Let go of self judgement, criticism and negativity and rather include people in your life who shares “warm hugs” just like Olaf.
  • Beauty and the Beast: Don’t judge a book by its cover for “true beauty lies within”.  Refrain from being judgmental based on your own biases. Look beyond what others say about the people around you and actively seek out the soul of the person in front of you. No one is perfect and we need to find the beauty within them.
  • The Little Mermaid: “The seaweed is always greener in somebody else’s lake”. Instead of being envious of the people around you, tend to your own life and spend time cultivating relationships that are special. If you give more attention to what is important to you then it will flourish.
  • Brave: “Make your own destiny”.  Be brave like Merida and actively pursue your own dream even if it is not what others expect from you. The greatest thinkers and inventors of your time followed their dreams and became successful even if others doubted them.   Have courage and believe in your dreams.
  • Tinkerbell:  “All you need is faith, trust and pixie dust”. Leave a little “pixie dust” sparkle where ever you go. Do something nice or unexpected for somebody without expecting anything in return.  Kindness and generosity is like an open hand. If your hand is open to give it can also receive.
  • Aladdin:  “Be yourself”. There is no other person on earth exactly like you. Be an authentic true version of the one of a kind person you are. Don’t compare yourself to others; you are a “diamond in the rough”.  Appreciate the uniqueness of who you are and what you can contribute to the world.
  • Finding Nemo: “Just keep swimming” when life gets you down.  Life has ups and downs but it is the attitude with which you approach life that will make all the difference. Use every challenge or difficulty as a learning experience and keep looking for the positive in every situation.
  • Peter Pan: Think happy thoughts.” Growing old is inevitable but growing up is a choice.  Embrace your inner child and the belief in the wondrous world of imagination, creativity and possibility.  You are never too old to have fun and enjoy what life has to offer.
  • Dumbo: The very things that hold you down are going to lift you up.“ What makes you different is also what makes you special. Use your own talents and gifts to contribute to the world around you.
  • Pinocchio: Always let your conscience be your guide.” Honesty is the best policy. Use your moral compass when everyone around you is telling you what to do, and you’ll find that your intuition will point you in the right direction.
  • The Princess and the frog. “If you do your best each and every day, good things are sure to come your way”.  Hard work and determination can overcome any obstacle but it is important to keep balance because what you want and what you need can often be two different things.
  • The Lion King: “Hakuna Matata means no worries for the rest of your days- it’s a problem free philosophy”.  Worrying brings you nowhere. You learn from past hurts to make you stronger and wiser but don’t worry about things you cannot change. Look from a different angle to solve problems. Change your thinking and worry less!
  • Snow White: “Remember you are the one who can fill the world with sunshine”.  Be open to making new friends and work with them with a good attitude. Being kind to others while working with them can make their day a little brighter.
  • Bambi: If you cannot say anything nice, don’t say nothing at all.”  Speak words of encouragement, support and praise this year. If you focus on what to be thankful for it will also flow from your mouth. Your words are containers of power, use it wisely to build not destroy.
  • Inside out: “All right everyone, fresh start! We’re gonna have a good day, which will turn into a good week, which will turn into a good year, which will turn into a good life!”  Always acknowledge all your feelings. Feelings play a part in creating your decisions and memories. Never suppress a feeling, rather acknowledge it and adres it for emotional wellness.
  • Monsters Inc: “Remember laughter is 10 times more powerful than screams”. Laughter brings healing to the soul. Laughter boosts the immune system and helps the body fight off diseases and elevates your mood. Humor is the antidote for all ills so laugh often this year!

Last but not least, lessons from the mouse himself:

  • Mickey Mouse:  “Aw this is it guys, when these doors open, we got to make a very good first impression”.  Live life to the full giving of your very best to the world. Make 2019 your best year ever! 

Please watch my message on Youtube. Like and subscribe for more words of wisdom and inspiration.

Sosiale Media Grense vir Tieners

Die gemiddelde persoon besigtig hulle foon ‘n 110 keer ‘n dag vir boodskappe en tieners spandeer ook daagliks 6-7 ure op skerm tyd (rekenaars; tablette; televisie; fone ens.). Alhoewel tegnologie mense nader aan mekaar gebring het en werk vergemaklik het, is daar ook ‘n negatiewe kant aan die gebruik van sosiale media.

Dr. Brendan Belsham ‘n bekende psigiater in die Johannesburg area het in ‘n onlangse werkswinkel professionele persone en ouers gewaarsku dat daar ‘n toename is in angstigheid en depressie onder tieners weens die impak van sosiale media op hulle sielkundige welstand. Hy het gewaarsku dat die oormatige gebruik van skerms die grysstof van die brein verdun en dus “digital dementia” veroorsaak. Daar is selfs ‘n nuwe fobie vir die angstigheid om geskei te wees van jou foon genaamd “Nomophobia” opgeteken in die DSM-V vir sielkundige versteurings. Daarbenewens is daar ook ‘n groot kans vir verslawing aan sosiale media omdat dit dopamien in die brein se plesier sentrum afskei wat dieselfde effek het as dwelms en daarom word daarna verwys as “Digital cocaine”.

Tieners besef nie altyd dat die besluite wat hulle neem op sosiale media ‘n langtermyn effek op hulle kan hê nie. Luitenant Colonel Sakkie Pretorius is betrokke by die Forensiese Rekenaar Ondersoekeenheid in die SAPD en maan ouers om bedag te wees op wat hul tieners doen op sosiale media. Hy het aangedui dat tieners moet besin oor wat hulle adverteer deur die foto’s wat hulle op sosiale media plaas en die opmerkings wat hulle maak oor ander mense. As dit eers op die internet opgelaai is, is dit bykans onmoontlik om dit weer te verwyder omdat dit in ‘n oogwink versprei kan word na talle ander platforms. Hy het gewaarsku dat daar verskeie wette is wat gebruik word om individue te vervolg. Hy het genoem dat daar onlangs ‘n 15 jarige skooldogter wetlik aangekla (“Sexual Offences Act”) en suksesvol gevonnis is deurdat sy onvanpaste foto’s van haarself geneem en gestuur het. Sy is skuldig bevind aan vervaardiging en verspreiding van minderjarige seksuele foto’s. Hy het ook aangedui dat tieners ook vervolg kan word vir kuber afknouery (“cyber bullying”) en gemeld dat 1 uit elke 5 leerders en 24% van tieners al blood gestel was aan hierdie soort boelie gedrag in Suid-Afrika. Die polisie moet ook ongelukkig baie sake ondersoek van selfdood weens kuber afknouery wat na verwys word as “Bullycide”. Benewens al die bogenoemde gevare is daar ook die risiko van aanlyn pedofiele, bekruipers en bedrieërs wat tieners sien as sagte teikens. Daar is ook skadelike speletjies aanlyn soos die onlangse oopgevlekte “Blue Whale” speletjie wat geteiken was op tieners. Luitenant Colonel Pretorius maan dat ouers moet bedag wees op wat hul tieners oplaai en aflaai van die internet en sosiale media en wie hulle bevriend. Skole het geen magtiging om tieners te beskerm teen die wetlike aspekte indien hulle betrokke raak by hierdie aktiwiteite nie.

Die verantwoordelikheid berus dus op ouers om bewus te wees en pro-aktief te wees in die bestuur van hulle tieners se sosiale media en publieke profiel. Die volgende riglyne kan ouers help hiermee:

  • Balanseer skerm tyd met gesigs tyd. Moedig tieners aan om dieselfde hoeveelheid tyd wat hul voor ‘n skerm spandeer ook te spandeer aan die bou van werklike persoonlike kontaktyd met mense sodat hulle sosiale interpersoonlike vaardighede, gesigsuitdrukkings en liggaamstaal kan bemeester.  
  • Leer konflik hantering strategieë vir jou tiener in plaas van om mense net te “unfriend” op sosiale media. Verhoudings behoort nooit verbreek te word via tegnologie nie.
  • Leer jou tiener dat mense prioriteit het bo ‘n foon of elektroniese toestel. Indien jy konstant op ‘n foon of tablet is terwyl jy by ander mense is kommunikeer jy dat hulle nie belangrik genoeg is vir jou nie.
  • Bemagtig jouself as ouer deur ingelig te wees oor watter tipe media en sosiale platforms jou tiener toegang het. Weet watter tipe toeps hulle aflaai en wat dit doen, watter tipe webtuistes hulle besoek en aanlyn speletjies hulle speel.
  • Onderrig jou tiener oor gepaste en veilige aanlyn gedrag. Moet nooit dink dat jou tiener nie daarby betrokke kan raak nie, wees eerder voorkomend. Tieners voel baie keer anoniem aanlyn en kan dan meer goed sê en doen sonder om aan die gevolge te dink. Praat met hulle oor sosiale media en internet etiket.
  • Ken AL jou tiener se vriende, ook die wat slegs aanlyn is. Dit voorkom dat jou tiener “vriende” maak met ‘n onbekende persoon wat hul voordoen as iemand wat hulle nie is nie.
  • Voordat jy ‘n “wapen van massa kommunikasie” oorhandig aan jou tiener, kommunikeer baie duidelik jou verwagtinge, reëls en hulle verantwoordelikhede. Dit is ‘n goeie idee om ‘n “tegnologie kontrak” met jou tiener te sluit waarin daar duidelikheid is dat jy as ouer die reg het om deel te wees op hulle sosiale platforms en hulle fone, rekenaars, tablette ens. sporadies na te gaan. Niks wat gesê word op ‘n tegnologiese toestel is privaat nie, want dit kan versprei word op talle maniere dus het ‘n ouer ‘n verantwoordelikheid om sy/haar tiener te beskerm teen moontlike gevare, probleme of om hulle van hulp te wees. Ken dus jou tiener se wagwoorde.
  • Beperk die gebruik van skerms in jou huis. Dit is verkieslik dat daar “skerm vrye zones” in die huis moet wees soos slaapkamers, eetkamers en binne-in die motor. Die blou lig wat skerms uitstraal versteur die melatonien produksie in die brein wat slaap affekteer en kan dis lei tot slapeloosheid. Indien mense eet voor skerms assosieer die brein ‘n skerm met kos en kan dus lei tot versteurde eetpatrone of ooreet.
  • Beperk die gebruik van skerms gedurende sekere tye van die dag. Dit is nie goed om tieners bloot te stel aan beelde wat gepaard gaan met vinnige veranderinge, harde geluide en helder kleure voordat hulle skool toe moet gaan nie. Dit is dan baie moeilik vir die brein om dan kalmer te raak en te fokus op wat een onderwyser sê waar daar nie so oorstimulasie van beelde en klank is nie. Dit is ook ‘n goeie idee om ook met tye ‘n skerm vrye wegbreek te reël waar geen lid van die familie elektroniese toestelle by hulle het nie sodat die gesin weer bande kan versterk.
  • Fone moet nie in slaapkamers herlaai word nie, maar eerder op ‘’n sentrale plek waar die ouers beheer daaroor het. Hulle kan dus hulle elektroniese toestelle inhandig vir ouers gedurende ‘n sekere tyd saans sodat hulle ‘n kans kan kry om af te skakel.
  • Laai spesifieke toeps af op jou tiener se elektroniese toestelle sodat jy beheer kan uitoefen oor skerm tyd en blootstelling op die internet. Die volgende is goeie monitor sisteme

              -Net Nanny  https://www.netnanny.com/

              -Puresight  http://www.puresight.com/

              -Disney circle https://meetcircle.com/        

              -My mobile watchdog  https://www.mymobilewatchdog.com/default.shtml

             -Rethink toep deur Trisha Prabhu om kuber afknouery (“cyberbullying”) hok te slaan.

  • Leer jou tiener om sy lewe privaat te hou en eerder net leef sonder om alles openbaar te maak. Jou digitale voetspoor moet wys wie jy werklik is sodat ouers en potensiële werkgewers met vrymoedigheid kan kyk na wat verskyn aanlyn.

Young people social networking and connecting together online

Wat ouers moet weet oor “Vaping”

Wat is “Vaping”?

  • E-sigarette of “vapes” is batteryaangedrewe toestelle wat ‘n vloeistof en chemikalieë in ‘n damp omsit wat dan ingeasem word.

Vloeistof vir “vaping”

  • Die “E-vloestof” wat gebruik word vir die elektroniese “vape” toestelle word nie gereguleer nie en daarom kan daar nie met 100% sekerheid gesê word dat dit nikotien vry is nie.
  • Meeste van die vloeistof bestaan uit nikotien (neuro toksiene); propylene glycol (wat die rook veroorsaak) en glycerine (preserveermiddel) en geurmiddels.
  • Suiwer nikotien is ‘n gifstof en slegs 1 teelepel daarvan in vloeibare vorm kan ‘n volwassene se dood veroorsaak. Dus as die vloeistof gemors word kan dit deur die vel opgeneem word wat gesondheidsgevare kan inhou. Daar is gerapporteerde sterftes waar kinders dit ingeneem het omdat hulle dit misken het as iets aangenaam oor die bemarking op die produk (bv. lekkergoed). Daar is nie kinderbeskerming meganismes op die houers aangebring nie.
  • Nikotien vertraag die brein ontwikkeling van die tiener.
  • Die geure waarin die vloeistof kom verbloem die geur van die nikotien.
  • Verspreiders teiken tieners met die tipe geure wat hulle aanloklik sal vind soos lekkergoed, roomys en vrugte geure wat ‘n aangename konnotasie teweegbring.
  • Dit is ‘n wanpersepsie om te dink omdat die geure bekend is (voedsel geure) en omdat mense dit met veiligheid insluk dat dit veilig is om in te asem.
  • ‘n Havard studie in 2017 van die “vaping” vloeistof het bevind dat 75% van die vloeistof ‘’n chemikalie bevat “Diacetal” wat ‘n kunsmatige geur is met ‘n “botter smaak”. Hierdie chemikalie was verbind met fabriek werkers wat ‘n longsiekte opgedoen het in ‘n springmielie fabriek nadat hulle dit oor ‘n tydperk ingeasem het wat bekend staan as “bronchiolitis obliterans” of “popcorn lung”.
  • Hoe warmer die vloeistof word hoe slegter is die gevolge op menslike selle. Studies gedoen deur Dr. Rahman het aangedui dat die genesing proses stadiger plaasvind in mense wat “vape”.
  • Tieners eksperimenteer om Marijuana (THC) en selfs alkohol te “vape” wat groot gevare inhou. Dit vat slegs 5-6 “shots” om iemand te oordoseer met alkohol en verdampte alkohol wat ingeasem word, is ‘n ekwivalent van 10 “shots” in ‘n paar sekondes. Enige stowwe wat ingeasem word gaan direk in die bloedstroom in wat na die brein beweeg en enige dwelmmiddel kan breinskade veroorsaak. THC vlakke verhoog na 90% teenoor die 10-20% wat verkry word deur Marijuana te rook wat dit uiters toksies maak.

Toestelle vir “vaping”

  • ‘n Metaal spoel word gebruik om die vloeistof te verhit om rook te maak. Die metale wat gebruik word kan kanker vormende toksiene veroorsaak.
  • Die elemente wat navorsers die meeste bekommer is nikkel, chroom en mangaan wat kanker kan veroorsaak en die senuweestelsel kan aantas.
  • Daar was ook insidente waar die toestel oorverhit het en ontplof het en ernstige brandwonde veroorsaak het.

Effekte op die liggaam

  • “Vaping” veroorsaak verskeie fisiese nagevolge wat insluit:
  • Verhoogde longspanning
  • Hoofpyne
  • Allergiese reaksies op die inhoud van die vloeistof
  • Kortasem
  • Naarheid en braking
  • Droëmond, vel en oë
  • Neusbloeding
  • Kafeïen sensitiwiteit
  • Pofferige oë
  • Jeukerigheid, uitslag en swere
  • Brandgevoel in die gesig
  • Long skade
  • Verhoogde bloeddruk
  • Aktiveer hormone wat slegs deur die lewer en niere afgebreek kan word
  • Universiteit van Rochester in New York se studie in Oktober 2017 het bevind dat die rook die mond selle ontsteek wat kan lei na tandvleissiekte en dit kan ook die weefsel beskadig wat die tande in plek moet hou wat uiteindelik kan lei na tand verlies.
  • Verdampte vloeistof kan ook kondenseer in die longe wat natuurlik swaarder is as suurstof en gevolglik kan dit longontsteking veroorsaak.
  • “Vaping” kan die liggaam se natuurlike verdedigings meganismes onderdruk en dan kan die liggaam nie-effektief ontslae raak van toksiene nie.

Sosiale bekommernis

  • In stede dat “vaping” ‘n veliger alternatief word vir tradisionele sigarette word dit ook dikwels gebruik as ‘n poort na ander tabak produkte. Die Universiteit van Leeds het navorsing gedoen by 20 skole en bevind dat leerders wat aan elektroniese sigarette teug 4 keer groter kans staan om oor te skakel na gewone sigarette en 34% van die leerders het binne dieselfde jaar tabak probeer.
  • Die industrie word nie gereguleer nie en dus verkoop die handelaars die produkte aan minderjariges.
  • Net soos sigarette veroorsaak “Vaping” ‘n verslawende gewoonte by mense omdat dit dieselfde area in die brein aktiveer wat genot reguleer.

As ouers is dit is belangrik om ingeligte besluite te neem.

Dr. Kruger’s 2018 new years message

Greetings everyone! I’m Dr. Lenette Kruger. I wanted to share my new year’s message with all of you personally.

Every new year’s eve we reflect on the past and dream about what the future will hold. It is a fact that very few people keep to new year’s resolutions. So instead of resolutions rather think of your best hopes for 2018 and set a measurable goal for each month to achieve your best hopes for your life. There are however people who like to set a few goals so I would like to share 8 alternatives to new year’s resolutions:

  • In 2018 take some time to recognize your uniqueness. You are the person you spend the most time with. Focus on being kinder to yourself. Some of the negative things we say to ourselves we would never dare say to anyone else, so focus on building yourself UP by the conversations you have in your mind.
  • Offer support to someone who needs it. Showing kindness to others improves your life beter.
  • Focus on forgiving yourself and others for mistakes. No one is perfect. Rather learn a life lessons from each interaction, that will make you grow as a person.
  • Support what is right in the face of what is wrong. Stand UP for your convictions. The greatest history makers of this world took a stand for what they believed in.
  • Spend less time with electronics and connect more with the people you love.
  • Practice gratitude daily. You cannot have a negative life if you actively search for things to be grateful for because the mind cannot focus on positivity and negativity at the same time.
  • Only try to beter yourself and not change others, it is their responsibility.
  • It’s ok to say no sometimes. Keep to your boundaries then others will also respect it.

My greatest hope for you in 2018 is that you are the best possible version of yourself and to be happy. In 2018 I will be sharing some exciting developments with you regarding positive mental health, I hope you will share in this journey with me! 

Raad vir die groot Laerskool na Hoërskool sprong.

Die sprong van kindwees na tiener kan soms baie oorweldigend wees. Leerders was gewoond om die oudstes te wees in die huidige skool en dan moet hulle die skuif maak na ‘n groter omgewing waar hulle weer moet aanpas van vooraf. Adolessensie word gekenmerk deur  aanpassings soos veranderde liggaamlike voorkoms en ontwikkeling van geslagsrol identiteit. Aanknoop van verhoudinge met ‘n sterk emosionele band. Die ontwikkeling van onafhanklikheid van ouers en ander volwassenes en die vorming van ‘n eie identiteit en sosiale interafhanklikheid. Hulle ontwikkel meer abstrakte en kritiese denke wat hul moet kan toepas in hul akademiese werk. 


Ouers kan hul tieners bystaan om die oorgang te vergemaklik deur die volgende:

  • Woon die inligting sessies by wat die skool aanbied. Maak die tiener deel van die besluit oor watter hoërskool toe hy of sy moet gaan.
  • Erken en stel die tiener gerus dat die gevoelens wat hul mag beleef soos onsekerheid en vrees ‘n normale deel is van die oorgangsfase.
  • Ouers kan hulle tieners bemoedig om steeds bande te behou met vorige vriende maar om ook nuwe vriende te maak deur hulle oor te nooi vir sosiale geleenthede by die huis waar ouers ook hulle nuwe vriendekring kan leer ken.
  • Help die tiener om ‘n huiswerk en studie skedule op te stel met die nuwe vakke en tydrooster van die skool. Dit is belangrik dat tyd effektief bestuur word en daar ‘n gesonde balans is tussen die aktiwiteite.
  • Ouers moet aandagtig luister na wat hul tiener met hulle deel en hulle aanmoedig om probleemoplossing strategieë toe te pas met uitdagende situasies sonder om voorskriftelik te wees. Vermy die “redding refleks” om jou tiener se probleme vir hulle op te los en in te tree met elke botsing met ‘n onderwyser of maat. 
  • Bemoedig jou tiener aan om betrokke te raak by die skool se extra-kurrikulêre aktiwiteite en wys jou ondersteuning as ouer by die skool aktiwiteite.
  • Maak seker jou tiener weet watter hulpbronne daar in die skool beskikbaar is sou daar enige probleme opduik en watter prosesse om te volg soos bv die skool sielkundige of berader, graadvoog ens.
  • Moedig onafhanklike en verantwoordelike gedrag aan deur deelname aan familie besluite, spertye vir sosialisering en betrokkenheid by welwillendheids projekte.
  • Goeie opbouende kommunikasie is belangrik tussen ouers en tieners waar hulle self-konsep opgehef kan word en openlike gesprekke kan plaasvind oor verhoudings.Tieners moet veilig voel om te kan gesels oor alle sake sonder om te voel dat ouers hulle oordeel. 
  • Stel gesamentlike en realistiese akademiese doelwitte op saam met jou tiener.
  • Leer hulle tegnieke vir ontspanning om sodoende stres te verminder.
  • Wees ‘n rolmodel en deel lewenslesse wat geleer is deur die ouer se eie ervaring met uitdagings op skool.
  • Fokus op die gedrag wat werk in jou tiener en versterk daardie gedrag. Met betrekking tot die gedrag wat nie werk nie help jou tiener om te dink oor ander maniere om die situasie anders te hanteer.
  • Hou by roetines om jou tiener georganiseerd te hou.

Ondersteuning, bemoediging, betrokkenheid en balans is belangrik om te handhaaf as ouer vir die oorgang van die tiener na die Hoërskool.

Ouer hulp vir die “Tween” skool oorgangsfase (Graad 3-4)

Die oorgang (Intermediêre Fase) van graad 3 na graad 4 in die skool kan baie uitdagend wees vir leerders omdat hulle beweeg vanuit ‘n omgewing waar daar slegs een onderwyser was vir al die leerareas na ‘n sisteem waar hulle klasse wissel met verskillende onderwysers vir verskeie leerareas, huiswerk word meer en hulle begin ook eksamens skryf. Verdere uitdagings is die vaslegging van ‘n geslagsrol en identiteit binne hul portuurgroep en sosiale deelname.

 Ouers kan hul kinders bystaan om die oorgang te vergemaklik deur die volgende:

  • Maak seker jou kind is fisiek gereed vir die uitdagings van skool deur seker te maak hulle eet ‘n gebalanseerde ontbyt, kry genoeg slaap en daar is ‘n balans tussen al die aktiwiteite.
  • Maak seker die leerder weet hoe kalenders, dagboeke en beplanners werk.
  • Leerders moet begelei word hoe om hul huiswerk, leerwerk, take ens. te organiseer. Hierdie is ‘n vaardigheid wat aangeleer moet word vir selfstandige werk. Maak seker daar is ‘n jaarbeplanner waarop belangrike datums aangebring word. Dit kan verder afgebreek word in ‘n maand/week beplanner waar belangrike projekte, toetse en take aangebring kan word. Merk hulle volgens prioriteit.
  • Maak seker daar is ‘n georganiseerde werkspasie waar die leerder kan werk en leer met die nodige skryfbehoeftes. Dit moet egter ‘n area wees waar die ouer nog maklik toeganklik kan wees vir vrae en ‘n oog kan hou op die leerder se aandag vlakke en rustye. 
  • Dit help om vakke in die rooster te organiseer deur kleur. Leerders moet gewys word hoe om ‘n skooltas te pak met net die nodige boeke vir elke klas wat die volgende dag gaan plaasvind. ‘n Goeie gewoonte moet gekweek word om die aand voor die tyd seker te maak al die boeke is ingepak.
  • Help die leerder om ‘n skedule op te trek oor hoeveel tyd spandeer moet word aan huiswerk, take en leerwerk.
  • Bepaal wat jou kind se leerstyl is (visueel, ouditief of beweging) om sodoende leerstrategieë te kweek wat pas by die leerder se sterkpunte. Woon ‘n studiemetode werkswinkel by om strategieë aan te leer.
  • Ouers kan kinders bewus maak van hoe om ‘n eksamen vraestel te beantwoord deur vorige vraestelle deur te werk, te kyk na punte toekennings (om te bepaal hoeveel feite gegee moet word), kernwoorde en beskrywende woorde sodat die vrae korrek beantwoord kan word. Ouers kan ook hul kind leer om eers vrae te beantwoord waarmee hulle gemaklik is en daarna vrae te beantwoord wat meer uitdagend is en tyd kan opneem. Aanlyn horlosies met ‘n alarm kan ook afgelaai word wat aandui hoeveel tyd nog beskikbaar is om vrae te beantwoord.
  • Verwyder enige afleibare apparate soos selfone, tablette ens. wanneer daar geleer of huiswerk gedoen word. Beperk skerm tyd want leerders kan maklik daarin vasgevang word.
  • Ouers en leerders moet hulself vergewis van die beleide van die skool rakende dissipline en die aanmelding van verhoudings aggressie (boelie gedrag) wat meer kan toeneem tydens hierdie fase.  Ouers moet hul kinders self-geldende gedrag leer en om iemand anders se perspektief in te sien en in ‘n ander se situasie te kan indink.
  • Versterk jou kind se eie waarde en selfbeeld deur te fokus op hul sterkpunte en realistiese verwagtinge te stel.
  • Ouers moet as rolmodelle optree vir geslagsrolle identifisering en konflikhantering. Aktiwiteite wat hegting en openlike gesprekvoering tussen ouer en kind bevorder moet aangekweek word. Spandeer kwaliteit tyd met jou kind en gesels oor hierdie oorgangsfase in jou lewe en wat jy gevind het jou gehelp het tydens daardie ouderdom.
  • Deelname in sosiale sport of kultuur groepe kan ook sosiale deelname bevorder.

Hou ‘n oop verhouding met jou kind waar hulle kan vra vir hulp as hulle dit nodig het maar ook meer onafhanklik kan begin werk en sosialiseer. Positiewe gesprek voering is belangrik om te verseker dat daar ‘n goeie verhouding is tussen ouer en kind en dat hulle vrymoedigheid kan hê om te gesels as iets pla.


Skool aanpassing vir kleuters na Graad 1

Skool toetrede is ‘n baie uitdagende oorgangstyd vir kleuters en ouers. Dit bring baie emosies na vore soos opgewondenheid, vrees en selfs hartseer wat alles deel vorm van die oorgangstyd. Die belangrikste aspekte van skoolgereedheid vir kleuters is die rypwording van hulle neurologiese sisteem, aanleer van sosiale vaardighede en emosionele aanpasbaarheid en vaardighede om die nuwe omgewing te kan bemeester. Kinders wat emosionele sekuriteit ervaar tydens die voorskool jare by hul ouers en onderwysers en sosiale ondervinding opgedoen het deur met maats te speel asook ‘n mate van onafhanklikheid van die ouers ontwikkel het en geleer het om impulse te beheer sal makliker by die skool aanpas. Hulle beweeg nou van ‘n baie veilige en bekende omgewing van ‘n kleuterskool na ‘n onbekende en baie groter skool omgewing wat baie uitdagings gaan bied.


Die uitdagings vir ‘n leerder wat vanaf Graad R na Graad 1 beweeg sluit onder andere die volgende in:

  • Die aanpassing van die onderwyser as ‘n nuwe gesagsfiguur.
  • Die aanleer van nuwe gedragswyses en roetines van die skool en klaskamer omgewing.
  • Die ontwikkeling van nuwe vriendskappe.
  • Sosiale deelname in ‘n groep.
  • Ontwikkeling van  beginsels van wat reg en verkeerd is in ‘n sosiale situasie. Hulle leer deur reëls en riglyne vir aanvaarbare gedrag waar beloning en straf gedrag vorm.
  • Uitbreiding van skolastiese vaardighede. Hulle bemeester groot motoriese vaardighede soos spring huppel, balans van fiets ry en begin aan sportsoorte deelneem. Fyn motoriese ontwikkelings vaardighede word bemeester soos skryf, teken, verf en speel van musiek instrumente. Denkvaardighede soos wiskunde en leesvaardighede word vasgelê. Luistervaardighede word ingeoefen.

Ouers kan hul kinders bystaan om die oorgang te vergemaklik deur:

  • Die skool vooraf te besoek tydens ‘n ope dag sodat die leerder bekend kan word met die nuwe omgewing en nie geïntimideerd voel wanneer die eerste skooldag aanbreek nie. Onbekende geluide soos die skool klok moet verduidelik word aan die leerder as ook die waar belangrike plekke is wat die leerder van bewus moet wees soos die speel terrein, badkamers, klaskamer, siekeboeg ens.
  • Dit is belangrik dat ouers ook die leerder se onderwyser sal ontmoet en gesels oor die hul kind se persoonlikheid en wat die beste wyse is hoe om die beste uit hul kind te kry. Dit is ook belangrik dat die leerder die onderwyser vooraf ontmoet en weet waar sy of haar plekkie in die klas gaan wees.
  • Gesprekke saam met ouer sibbe kan ook help om te praat oor skool verwante begrippe soos “pouse” en “saal opening” ens. en wat dan gebeur tydens hierdie tye.
  • Uitgesproke en gedemonstreerde belangstelling van ouers in die leerder se skolastiese aktiwiteite help dat die kind ‘n gunstige houding teenoor die skool kan hê. Dit is belangrik dat ouers positief praat oor die skool en die onderwysers en betrokke is by skool aktiwiteite.
  • Die kind moet deel gemaak word in die voorbereiding vir graad 1 soos om bv saam die uniform en skryfbehoeftes, tas en kosblikkie te gaan uitsoek.
  • Ouers moet elke dag kontak maak met hul kinders om uit te vind oor hul dag en sodoende belangstelling en positiewe gesprekvoering te kweek dat indien daar ooit ‘n probleem sou opduik hulle gemaklik sou wees om daaroor te gesels. Daar is verskeie maniere om klem te plaas op aanpassings vaardighede wat ouers wil versterk soos: “Wat het jou laat glimlag vandag?”; “Wie het jy gesien wat vriendelik was teenoor ander maatjies?”; “Wat is die gunsteling speletjie wat gespeel word tydens pouse?”; “Het jy iets vandag geleer wat jou verras het?”
  • Ouers kan hul kinders bemoedig om vriendskappe te bou deur elke dag ‘n nuwe maatjie in die klas te nader en uit te vind oor dinge waarvan hulle hou en vir iets spesifieks te soek om ‘n kompliment te gee.
  • Roetine vir die gereedmaak vir skool is belangrik om enige vrese te voorkom. As kinders weet wat om te verwag neem dit die vrees vir die onbekende weg. Vertel hulle hoe laat jy hulle sal aflaai en kom oplaai, pak saam kosblikkie en tas en hou by genoeg slaaptyd.
  • Speel speletjies met jou kind om die leerder te leer van reëls, om ‘n beurt af te wag en in ‘n groep saam te speel. Lees gereeld vir jou kind stories dit wakker neurologiese konneksies aan en bou aan woordeskat en begrip. Laat jou kind ‘n deel van die storie saam vertel om te antisipeer wat volgende kan gebeur vir kritiese en kreatiewe denke.

Dit is belangrik dat ouers positief en rustig is gedurende hierdie oorgangstyd want die kleuters is fyn waarnemers van ouers se reaksie. ‘n Positiewe ingesteldheid sal oorspoel na jou kleuter om dit ‘n genotvolle tyd te maak.

Dr. Kruger se artikel in die Vrouekeur Januarie 2018

Ek was bevoorreg om gevra te word deur Vrouekeur om insette te lewer vir ‘n artikel in hierdie bekende tydskrif. Ek deel graag die artikel “Graad 1,4,8 Raad vir groot spronge” met julle soos dit verskyn het in die Vrouekeur van 12 Januarie 2018. Ek sal ook graag meer inligting deel op my blad rakende aanpassing van kinders in die verskillende fases wat nie alles vervat kon word nie, so hou my blad dop!

Om die artikel te lees in die Vrouekeur volg asb die skakel: Vrouekeur Artikel 12 Januarie 2018